Wiosna ludów czyli wielka europejska rewolucja z XIX w. rozpaliła poczucie wspólnoty narodowej i Włochów i Polaków. W 1861 zjednoczyły się Włochy, w 1918 Polska odzyskała niepodległość. Właśnie teraz, 17 marca, mija 165 rocznica zjednoczenia Włoch. 

Popatrzmy wstecz

4 września 476 roku n.e. upada Cesarstwo Rzymskie a świat wchodzi (cofa się) w epokę ciemnego średniowiecza. Włosi, niesamowicie rozwinięty już naród, jak korale z zerwanego naszyjnika rozsypani zostają po całym italijskim Półwyspie Apenińskim.

Dla uzmysłowienia sobie ile czasu minęło od starożytności, przypomnijmy sobie, że po upadku cesarstwa, Polska jeszcze 500 lat później nie istniała! Dopiero w 966 r., przyjęciem chrześcijaństwa, książę Polan Mieszko I ukształtował Państwo polskie.

Wróćmy do Włochów. W  średniowieczu na przełomie XII i XIII w., włoskie państewka walczyły ze sobą przez kolejne blisko 500 lat. To była walka między władzą kościelną a cesarską. W ten spór włączył się sam, słynny poeta, Dante Alighieri, którego życie przypadło na czasy wojny w rodzinnej Florencji. Dwa ugrupowania polityczne – Gwelfowie i Gibelini walczyli przez lata o władzę. Dante przywiązany był do Gwelfów opowiadającymi się za autonomią Florencji i interesami papieskimi.

Zobaczcie, od rozproszenia narodu mija już ponad 1000 lat. Włoski duch, łacina, dialekt toskański zwany ojcem włoskiego czekały na przebudzenie. Giuseppe Gabetto, w 1835 roku  na zamówienie króla Sardyniii, Karola Alberta Sabaudzkiego napisał Królewski Marsz (Marcia Reale), najważniejszy utwór królestwa. W 1946 został zamieniony na Pieśń Włochów (Il Canto degli Italiani) Goffredo Mameliego  będącą aktualnym hymnem narodowym Republiki Włoskiej.

Zasługą 4 wielkich Włochów nazwanych Ojcami Ojczyzny, których nazwiska spotkacie w Italii odmieniane przez przypadki: Camillo Cavour, Giuseppe Garibaldi, Giuseppe Mazzini i Wittorio Emanuele. 17 marca 1861 zostało powołane Królestwo Włoch. To dzięki ich działaniom politycznym i militarnym 100o ochotników w tzw. wyprawie tysiąca czerwonych koszul, powstały współczesne Włochy.

Intensywne przygotowania do zjednoczenia trwały od 1860r., poprzez przyłączenie coraz większej części ziem do Królestwa Sardynii. Jednak już blisko sto lat wcześniej w okresie wojen napoleońskich u Włochów rozbudziło się poczucie narodowe. W Reggio Emilia w 1797 powstał pierwszy symbol przyszłego narodu włoskiego, flaga składająca się z trzech kolorów: zielony biały i czerwony.

W tym samym roku historia przeplata patriotyczne wydarzenia polsko-włoskie. W Reggio Emilia, u boku włoskiej flagi rodzi się hymn narodowy Polski, Marsz Dąbrowskiego. Słowa napisał Józef Wybicki podczas wizyty w obozie legionów we Włoszech. W tym czasie, od zrodzenia się Polski w 966r. doznajemy podobnego uczucia, jakie spotkało Włochów. Niestety mocniej i boleśniej. W 1772r. Polska w wyniku rozbiorów traci twoje terytorium. Jest to wynik porozumienia zaborców i wykorzystania niestabilnej sytuacji kraju. Niepodległość odzyskaliśmy 123 lata później na skutek zakończenia Wielkiej Wojny. W ramach rozbiorów podzielono kraj między Austrię, Rosję i Prusy. Ciekawostką jest, że w 1807 r. Francja utworzyła z części zaboru pruskiego Księstwo Warszawskie, którego zwierzchnikiem był Włoch Napoleon! To ważne żeby zrozumieć dlaczego we Włoszech powstały Legiony Polskie, przy boku Napoleona. Dlaczego tam powstał nasz hymn? dlaczego mowa w nim o pójściu przy boku Napoleona? Napoleon w tym czasie  zdobywał Europę i szedł na Rosję. Polacy byli mu potrzebni, a Polacy z kolei widzieli tutaj możliwość wyrwania się spod zaborów!

Włosi nie byliby sobą gdyby nie wynieśli patriotycznych symboli na stoły, które jednoczą ludzi na świecie jak nic innego! I tak, prawdopodobnie podczas odwiedzić Neapolu przez Małgorzatę Sabaudzką wraz z mężem miasta Neapol, powstała współczesna pizza. Rodzimy piekarz Raffaele Esposito, przygotował na jej część pizzę w kolorach Włoch (pomidor czerwień, ser mozzarella biel, bazylia zieleń). Piekarz nazwał ją Margherita jak brzmiało imię królowej. Do dziś pozostaje ona najlepszą podstawową wersją pizzy. Samo słowo pizza, na całym świecie, do dziś, nie uzyskała innego tłumaczenia, jest włoskim symbolem.

Po upadku Napoleona i po kongresie wiedeńskim kiedy władzę przejęło cesarstwo austro-węgierskie, we włoskich mieszczańskich salonach zaczęły się rodzić  tajne stowarzyszenia. Ich celem było rozpowszechnianie idei wolności i zbudowania prawdziwego włoskiego społeczeństwa. Po trzech krwawych wojnach przeciw Austriakom, Włosi odnieśli zwycięstwo. Wraz z ogłoszeniem królestwa Włoch premierem został premier hrabia Cavour i wskazał jako ojca ojczyzny króla Wiktora Emanuela II Sabaudzkiego prawnuka królewiczówny polskiej Franciszki Korwin-Krasińskiej. Hrabia Cavour zanim został jeszcze premierem podsycał ducha walki o kraj zakładając gazetę „Il Risorgimento” czyli Odrodzenie wspierającą przede wszystkim właśnie idee zjednoczenia całych Włoch.

Zjednoczenie dla Włochów to było wielkie wydarzenie!  wydarzenie na arenie międzynarodowej! stali się jednolitym narodem z jednością polityczną.  Włosi czuli ogromny szacunek do rządzącej rodziny Sabaudzkich. Z szacunku do nich Włosi mają w reprezentacji piłki nożnej błękitne koszule, które po raz pierwszy założyli podczas meczu z Węgrami w 1911 roku w Mediolanie. Błękitny kolor symbolizuje wierność, lojalność oraz niebo a też pokój, siłę. To kolor duszy Włochów…

„Błękit Azzurri to dreszczyk emocji i jedność”  prezes FIGC Gabriele Gravina.

***

Teraźniejsze zjednoczenie Włochów to ponad 2 tysiące lat przenikających się mikro kultur włoskich. Od cudów starożytności, której architekturą inspirujemy się do dziś, przez lokalne tradycje, kuchnie regionalne, muzykę, patriotyzm i niezmienną w tym gorącą miłość do swojego kraju.

A Ty, znasz ten kraj gdzie cytryna dojrzewa?

Przyjedź!

tekst: Anna Pankowska i Małgorzata Skiba